1-  براي دستيابي به حداكثر عمر روغن هيدروليك ، دماي روغن نبايد هرگز از 60درجه سانتي گراد فراتر رود.

     " Frankenfield – Rexroth "

2- در يك سيستم هيدروليك متوسط ، تقريبا 20درصد از توان ورودي تبديل به گرما ميگردد .

     " Henke – Penton "

3- در دماي 215درجه فارنهايت ( 102درجه سانتيگراد) ، عمر روغن هيدروليك به ميزان 3درصد مدت پيش بيني شده اوليه ميباشد.

     " Hydraulics and Pneumatics Magazine -12/73 "

به نقل از ماهنامه نفت پارس – شماره 72- تير88

يكي از مهمترين عوامل مهم در طراحي و ساخت شيرآلات، انتخاب نوع روانكار(Lubricant) و خواص آن است. اين مقاله تاثير عواملي همچون فشار خط لوله، ميزان لقي مجرابند در بدنه، چسبندگي سيال (Viscosity) در انتخاب نوع روانكار و خواص مكانيكي آن را بررسي و حالت بهينه را توضيح داده است.

نه گام جهت اجرای موفق آنالیز روغن 

آنچه مسلم است صنایع ، روش آنالیز روغن (Oil Analysis) را با اهدافی چون کاهش میزان مصرف روغنها ، تعیین زمان انجام تعمیرات پیشگیرانه جهت کاهش توقفات و هزینه های نت مورد استفاده قرار میدهند . با اجرای آنالیز روغن ، نمونه ها بصورت تناوبی به آزمایشگاه ارسال شده و نتایج آنالیز دریافت میگردد اما بهبودی در وضعیت نگهداری و تعمیرات حاصل نمیگردد. چرا ؟  

دلایلی مختلفی ممکنست باعث بروز شکست در برنامه آنالیز روغن گردد و جهت ردیابی آنها نیز لازمست تا از مراحل اصولی استفاده از این روش در برنامه های نت آگاه گردیدم .

مقاله " Nine Steps to Oil Analysis Success " نوشته آقای " Robert Scott " راهنمای بسیاری خوبی در این زمینه بوده که در این قسمت  به بیان خلاصه ای از مراحل عنوان شده می پردازم .

گام اول : تعهد در برابر برنامه  

شخص یا گروه خاصی را جهت پیگیری اجرای برنامه آنالیز روغن مشخص نموده و بودجه مورد نیاز را نیز تخصیص دهید.

گام دوم : ثبت وضعیت فعلی

جهت تعیین میزان اثربخشی اجرای برنامه ها ، وضعیت کارکرد فعلی ماشین آلات شامل نسبت خرابیها و هزینه های نت را قبل از اجرای برنامه محاسبه نمائید.

گام سوم : انتخاب آزمایشگاه مناسب

آزمایشگاههای ارائه کننده خدمات آنالیز روغن را براساس معیارهایی چون دارا بودن پرسنل مجرب ، تجهیزات مناسب ، استاندارد بودن آزمایشگاه ، ارائه سریع نتیجه آزمایشات و هزینه های انجام آنالیز روغن ، مورد ارزیابی قرار داده و آزمایشگاه مناسب را انتخاب نمائید.  

گام چهارم : انتخاب ماشین جهت آنالیز

لیست ماشین آلاتی که نیازمند اجرای آنالیز روغن میباشند را تهیه نمائید . از لیست مذکور بحرانی ترین ماشین را که با یک یا دو بار آزمایش نتایج مثبتی نشان خواهد داد را انتخاب نمائید تا مدیریت ارشد سازمان از اثربخش بودن برنامه ها اطمینان حاصل نماید.

گام پنجم : انتخاب آزمایشات مورد نیاز

اهداف مورد انتظار خود را در زمینه انجام آنالیز روغن بر روی ماشین یا ماشینهای مورد نظر را به اطلاع آزمایشگاه برسانید تا براساس آن آزمایشات مورد نیاز تعیین گردد .   

گام ششم : نمونه گیری از روغن

براي هر آزمايشي كه روي روغن صورت گيرد احتياج به نمونه ايست كه نمايندة واقعي كل سيستم باشد. نمونه­گيري ساده­ترين مرحله اجراي برنامه آناليز روغن مي­باشد ولي اهميت بسيار زيادي دارد و در صورت صحيح نبودن نمونه­گيري نتايج آزمايشات روغن فاقد اعتبار خواهد بود. ‌چهار مورد اصلی در باب نمونه گیری روغن عبارتند از : انتخاب ابزار نمونه گیری روغن - تعیین تناوب نمونه گیری برای اجزاء مختلف ماشین - مشخص نمودن محلهای نمونه گیری روغن در اجزاء مختلف - نحوه نمونه گیری از روغن . لازم به ذکر است که ارائه اطلاعات فوق الذکر  از تعهدات آمایشگاه طرف قرارداد میباشد.  

گام هفتم : انجام آنالیز بر روی نمونه روغن :

آزمایشگاه باید آزمایشات مورد درخواست را بر روی نمونه دریافتی انجام داده و نتایج را حداکثر ظرف 48 ساعت برای شرکت ارسال نماید.

گام هشتم : تفسیر نتایج

برخی از سازمانها به دلیل عدم تبحر در امر تحلیل نتایج آنالیز مسئولیت اینکار را نیز برعهده آزمایشگاه میگذارند. آنچه مسلم است تفسیر نتایج و توصیه های اعلام شده از طرف آزمایشگاه اشتباه نمیباشد اما آنچه اعلام میگردد به معنای تمام راه حل نیست و لازم است که تفسیرنهایی توسط پرسنل مختصص بخش CM وباکمک تعمیرکاران و نفرات آشنا به ماشین انجام گردد.

گام نهم : پیگیری میزان کارائی برنامه آنالیز روغن

لازم است میزان کارائی و اثربخشی برنامه آنالیز روغن مورد محاسبه قرار گیرد. شاخص میزان صرفه جویی در هزینه نت بعنوان شاخص بسیار مهم در این ارتباط میتواند مورد استفاده قرار گیرد. میزان کاهش توقفات اضطراری ماشین آلات از ناحیه سیستمهایی که مورد آنالیز روغن قرار گرفته اند نیز از دیگر شاخصهای قابل استفاده در تعیین میزان اثربخشی اجرای برنامه آنالیز روغن میباشد. 

***

ترجمه کامل مقاله بهمراه توضیحات تکمیلی برای هریک از مراحل فوق موجود میباشد. درصورت نیاز میتوانید با آدرس ایمیل barzegar_1@yahoo.com مکاتبه فرمائید.

    نيتراسيون

    مواد نيتروژني به شدت اسيدي بوده و مي توانند باعث افزايش آثار اکسيداسيون شوند.
    اين مواد زماني که ترکيب سوخت با روغن موتور در محفظه احتراق پيش آمد، در حين فرايند احتراق سوخت به وجود مي آيد. روش استاندارد اندازه گيري مقدار نيتراسيون، از طريق آزمايش مادون قرمز صورت مي گيرد. افزايش بيش از حد نيتراسيون ممکن است باعث افزايش عدد کلي اسيد( TAN يا مقدار کل اسيد در روغن) نيز شود. 

   زماني که مقدار نيتراسيون بالا رود، سرويس روغن موثر خواهد بود.  ترکيبات نيتروژن در سوخت به ويژه در سوخت با مقدار سولفور بالا يافت مي شود.  عيوب توربوشارژ، عيوب محفظه احتراق، تخليه نامناسب دود، آب بندي غير موثر، اشکالات پمپ تخليه دود، اشکالات سوخت، دماي کار پايين، نسبت نادرست هوا به سوخت و رينگ هاي نامناسب از جمله عوامل بروز نيتراسيون است.  اين پديده موجب افزايش مقدار اسيد، اکسيداسيون سريع، چسبيدن رينگ، کربن ته نشين شده، افزايش هزينه هاي نگهداري، خوردگي فلزات سايشي، افزايش سايش، افزايش اکسيداسيون روغن، افت توان و آلودگي محيط از طريق اکسيدهاي نيتروژن مي شود.

    نمونه گيري از روغن

   نمونه روغن گرفته شده از نظر اين که آن روغن بايد نمونه اي از کل روغن ماشين باشد، برايمان مهم است؛ زيرا نتايج آناليز روغن تنها براساس آناليز نمونه گرفته شده بيان مي شود. هميشه قبل از نمونه برداري بايستي روغن گرم باشد. 

    نمونه گيري بايستي به گونه اي انجام شود تا ميزان و درصد ذرات فرسايشي موجود در نمونه برداشته شده مشابه کل روغن موجود در سيستم باشد. بدين منظور بايستي نمونه گيري پيوسته، يکسان باشد. بهترين زمان براي نمونه گيري، درست پس از توقف دستگاه است. نمونه نبايد از کف يا سطح روغن کارتل يا مخزن روغن برداشته شود بلکه بايد طول شلنگ نمونه گيري طوري انتخاب شود تا از وسط عمق روغن نمونه کشيده شود. ذرات موجود در سطح فوقاني روغن همواره كمتر و در سطح تحتاني آن بيشتر از مقدار واقعي است. زيرا در اثر ته نشين شدن، ذرات در قسمت کف کارتل تجمع مي کنند و در نتيجه نمونه برداشته شده از قسمت مياني واقعي ترين شرايط را خواهد داشت. ظرف نمونه بايد به اندازه يک سوم خالي باشد تا بتوان قبل از آزمايش آن را کاملاً مخلوط کرد. فاصله زماني نمونه گيري به عوامل مختلفي مانند شرايط کاري دستگاه، نوع و وضعيت سلامت آن، کيفيت مواد مصرفي نظير فيلتر و روغن و غيره بستگي دارد.

رقيق شدن روغن در اثر اختلاط با سوخت

    زماني که روغن در اثر اختلاط با سوخت رقيق مي شود، کيفيت روانکاري کاهش يافته و باعث افزايش ساييدگي قطعات و بالا رفتن دماي کار موتور مي شود. روغن، سطوح فلزي موتور را از هم جدا کرده، آب بندي بين محفظه احتراق و محفظه ميل لنگ را فراهم آورده و وظيفه انتقال حرارت در موتور را نيز بر عهده دارد که در صورت رقيق شدن، اين وظايف را به خوبي انجام نداده و باعث ايجاد عيوب ديگري در موتور مي شود. اين پديده به دليل نشتي يا معيوب بودن انژکتورها، در جا کار کردن بيش از حد، تراکم ناقص، رينگها يا واشرهاي فرسوده، تايمينگ نامناسب (تنظيم نبودن زماني سوپاپهاي موتور)، اپراتور يا راننده هاي کم تجربه، شرايط محيطي کار، نشتي از پمپ سوخت واشر آن، نسبت نامناسب هوا به سوخت كيفيت پايين سوخت، استفاده از موتور به جز مواردي كه موتور به آن منظور طراحي شده است، به وجود مي آيد.

    آلودگي با آب يا ضديخ

    بسياري از مشكلات موتورها به سبب آلودگي روغن با آب يا ضديخ بروز مي کند. آزمايش آناليز روغن هرگز مقدار آب موجود در روغن موتور را نشان نمي دهد، زيرا روغن موتور به قدري داغ است که آب موجود در آن بخار مي شود؛ بنابراين آناليز آب فقط در سيستم هاي هيدروليک، گيربکس ها و ... استفاده مي شود. اما آناليز روغن مي تواند عناصر شيميايي ضد يخ موجود در روغن را برحسب جزء در ميليون (ppm) سديم (Na) ، بُر(B) و پتاسيم (K) نشان دهد. زماني که مقادير سديم، بر و يا پتاسيم در روغن محفظه ميل لنگ مشاهده شد، مشخص مي شود که آلودگي ضد يخ اتفاق افتاده است. برخي از روانکارها خود شامل اين عناصر هستند که در حين ارزيابي نتيجه آزمايش بايستي مقدار اوليه اين عناصر را در نظر گرفت.  دماي کار پايين موتور، وجود سوراخ يا حفره در واشرها، آلودگي در حين سرويس، ماشين کار نامناسب سطوح سيلندر و سر سيلندر، آب بندي نامناسب، آلودگي روغن نو، انبار کردن نامناسب روغن نو، محصولات محفظه احتراق، آببندي نامناسب خنک کننده روغن، آچار کشي نامناسب سرسيلندر، آلودگي نمونه در حين نمونه برداري ازجمله دلايل بروز چنين پديده هايي است. اين آلودگي منجر به خرابي موتور، روغنکاري غيرموثر، دماي کار بالا، اتلاف انرژي، سايش فلزي، از بين رفتن اثر افزودني هاي روغن، به وجود آمدن ترکيبات اسيدي، افزايش مقدار فلزات ساييده شده، افزايش ويسکوزيته و اتلاف مايع خنک کننده مي شود.

       اکسيداسيون

   روغن موتور، تحت شرايط معيني ممکن است تغيير شيميايي داده و اکسيد شود. اين فرايند مي تواند باعث پايين آوردن قابليت روغنکاري روانکار و ايجاد معايبي از طريق مواد توليد شده از اکسيداسيون روغن شود.

    مشکلات معمولي که از اکسيداسيون بيش از حد روغن و مواد توليد شده از اکسيداسيون آن پيش مي آيد عبارتند از: تشکيل رسوبات لاکي (Varnish) ، خوردگي فلزي ويسکوزيته بالا. با استفاده از روش مونيتورينگ روغن، مي توان يک نمونه روغن مصرف شده و يک نمونه روغن نو را مقايسه کرده و مقدار اکسيداسيون روغن را مشخص كرد. اکسيداسيون روغن يکي از مهمترين مسايلي است که در برنامه سرويس روغن تاثير مي گذارد. دماي کار بالا، استفاده از روغن نامناسب در زمان سرويس، نشت گازهاي محفظه احتراق به محفظه ميل لنگ، تغييرات روغن در اثر انبساط، طولاني شدن زمان سرويس روغن از معمول ترين عوامل افزايش اکسيداسيون روغن است.

 اکسيداسيون بيش از حد روغن موجب افزايش ويسکوزيته روغن، گرفتگي فيلتر، کاهش بازدهي موتور، ايجاد ترکيبات لاکي، خوردگي عناصر فلزي، افزايش سايش ته نشين رسوبي، داغ کردن موتور، توليد اسيدهاي آلي (در صورت حرارت خيلي بالا ايجاد رسوبات کربني ) مي شود.

 ويسکوزيته Viscosity

   ويسکوزيته مهمترين مشخصه روغنهاي روانکار است. آزمايش ويسکوزيته، مقاومت داخلي روانکار را نسبت به جاري شدن نشان مي دهد. آزمون ويسکوزيته به طور معمول در درجه حرارت100 و40 درجه سانتيگراد انجام مي شود.نتايج آزمايش ويسکوزيته معمولاً به سه صورت ثبت مي شود: نرمال، زياد، کم.
در حالت ويسکوزيته زياد يا کم بايد براي عمليات نگهداري، علت مورد نظر را جستجو و نسبت به رفع آن اقدام کرد. تغييرات ويسکوزيته متاثر از عواملي مانند ميزان کارکرد روغن، محتويات روغن، آلودگي، ترکيب با مواد و ناهنجاري هاي ديگر بوده که بر ساعات سرويس روغن تاثير مي گذارد. علل ناهنجاري هاي ويسکوزيته: عبارتند از : ترکيب با سوخت، مقدار زياد دوده، آلودگي آب، آلودگي ضد يخ، کمپرس، اکسيداسيون روغن، استفاده از روغن با درجه نامناسب، طولاني شدن زمان سرويس روغن.

    دوده سوخت

    اندازه گيري مقدار دوده سوخت در روغن موتورهاي ديزل يک روش بسيار خوب براي تعيين بازدهي احتراق در موتور است. آزمايش دوده سوخت در مشخص کردن نسبت صحيح سوخت به هوا و يا ناهنجاري هاي ديگر موتور کمک مي کند. مقدار غير مجاز دوده سوخت در روغن باعث ايجاد مشکلات زيادي در عمليات نگهداري مي شود که بايستي در اسرع وقت نسبت به رفع اين مشكل اقدام کرد.  نسبت نامناسب سوخت به هوا، عملرد نامناسب تجهيزات، کيفيت پايين سوخت، فرسودگي رينگهاي کمپرس، اشکالات گايد سوپاپ دود و مکش، ضريب تراکم پايين، بدون بار کار کردن بيش از حد، تنظيم ناصحيح انژکتور، مسدود شدن فيلترهاي هوا، فرسودگي رينگهاي روغن، ساييدگي بيضوي شکل سيلندرها، معيوب بودن کولر روغن و طولاني شدن زمان سرويس روغن ازجمله دلايل ايجاد دوده سوخت است.   بروز اين پديده منجر به افزايش ويسکوزيته، افزايش دماي موتور و اکسيداسيون، کاهش توان توليدي، بالا رفتن هزينه هاي نگهداري، محدود کردن جريان روغن، مسدون کردن فيلترها، دود خروجي بيش از حد، کوتاه کردن عمر موتور، کاهش بازدهي موتور و کوتاه کردن زمان سرويس روغن مي شود.

نگاهي ديگر به مبحث آناليز روغن - قسمت دوم

آناليز عناصر فرسايشي

 در هنگام کار اجزاي موتور، مقادير ميکروسکوپي فلزات سايشي به روغن اضافه مي شود. در شرايط طبيعي موتور، سايش به آهستگي صورت گرفته و مقدار عناصر سايشي در روغن به طور پيوسته و آرام زياد مي شود. نمونه گيري هاي منظم و متوالي و ارزيابي مقدار عناصر فرسايشي اين  نمونه ها، تغييرات غير متعادل را مشخص خواهد کرد و از اين طريق ميتوان به علل احتمالي آن پي برد.

 مشخص کردن محل سايش فلز کار مشکلي است، ولي با تعيين موارد غيرطبيعي مي توان تا حدي آن راحدس زد. در بسياري از موارد مي توان سايش را کنترل يا پيشگيري کرد.   عناصر فلزي سايشي، عناصر افزودني و عناصر آلاينده ممکن است از اجزاي مختلفي به وجود آيند که مهمترين آنها به شرح زير هستند: آهن (Fe) : سيلندرها، واشرها، ميل لنگ، چرخ دنده ها، ميل بادامک، مکانيزم سوپاپ-  مس (Cu) : بوشها، ياتاقانها، بوشهاي بادامک، خنک کننده هاي روغن، بوشهاي مکانيزم سوپاپ، واشرهاي پيشرانه اي، ياتاقانها يا بوشهاي ميل بادامک -   آلومينيوم (Al) : پيستونها، ياتاقانها، سيلندرها (در برخي از انواع)، بوشها، محفظه پمپ روغن، دمنده ها، ياتاقانهاي پيشرانه اي، ياتاقانها، يا بوشهاي ميل بادامک  -  کروم (Cr) : رينگها، ياتاقانهاي غلتکي يا مخروطي (در برخي از انواع)، واشرها، سوپاپ اگزوز - سرب (Pb) : ياتاقانها -   سيليکان (Si) : افزودني ضد کف، گردوخاک -  سديم (Na) : افزودني هاي روغن (در برخي از موارد)، ضديخ، گردوخاک -  نيکل (Ni) : انواع خاصي از ياتاقانها، سوپاپها و گايدهاي سوپاپ -   نقره (Ag) : انواع خاصي از ياتاقانها، لحيم برخي از خنک کننده اي روغن -  موليبدن (Mo) : رينگها، انواع خاصي از ياتاقانها  -  منيزيم (Mg) : پوسته يا بدنه انواع خاصي از موتورها

افزودني هاي روغن

  علاوه بر فلزات سايشي، تعداد افزودني هاي فلزي وجود دارند که در بيشتر روغنکاري هاي مدرن از آنها استفاده مي شود. اين عناصر عبارتند از:  بر (B) : واسطه هاي ضد سايش، ضد اکسيدها، اجزاي روغن هاي بدون بو -   کلسيم (Ca) : پاک کننده ها، انتشار دهنده ها، خنثي کننده هاي اسيد -  باريم (Ba) : مواد بازدانده خوردگي، پاک کننده ها، مواد بازدارنده زنگ زدگي -  روي (Zn) : ضد اکسيدها، مواد بازدارنده خوردگي، افزودني هاي ضد سايش، پاک کننده ها، افزودني هاي فشار بحراني -   فسفر (P) : واسطه هاي ضد زنگ، شمع جرقه و کاهنده حجم محفظه احتراق

ادامه دارد

نگاهي ديگر به مبحث آناليز روغن ( Oil Analysis ) -قسمت اول

(برداشت آزاد از ماهنامه نفت پارس – بهمن 85)

روش مونيتورينگ روغن در تشخيص مشكلات سيستم هاي مکانيکي که اجزاي آن با روغن در تماس هستند، کارکرد بالايي داشته و امكان بهينه سازي سيستم ها وکنترل هاي مختلف مانند بررسي روند استهلاک، کيفيت قطعات و مواد مصرفي و کيفيت تعميرات را فراهم مي سازد. مواردي که از طريق آناليز روغن مي توان به وجود آنها پي برد به طور خلاصه عبارتند از :

§        سوخت وارد شده به روغن موتور

§        ضد يخ موجود در روغن موتور

§        سايش ياتاقانها و عدم کارايي روغنکاري

از اين طريق مي توان عيوب مختلف دستگاه مانند خوردگي، مشکلات ياتاقانها، فرسايش غيرعادي رينگ و پيستون موتورها، فرسايش غيرعادي شافتها و دنده هاي گيربکس و پمپهاي هيدروليک را مورد شناسايي قرار داد و نسبت به رفع عوامل آنها اقدام نمود.

آناليز روغن چيست ؟

   روش آناليز روغن، نمونه را بررسي کرده، خصوصيات و مواد مختلف حاصل از سايش و غيره را در روغن موتور، جعبه دنده و يا سيستم هيدروليک نشان مي دهد. همچنين اين روش نمونه برداري و تجزيه و تحليل بر پايه سايش هاي مجاز صورت گرفته و سايشها و محتويات غيرمجاز موجود در روغن را نشان مي دهد.  اساس کار آناليز روغن عبارتست از: انعکاس وضعيت دقيق ماشين براي يک دوره زماني معين از طريق نشان دادن وضعيت دستگاههاي مکانيکي در حال کار.

 روغني که با موتور يا اجزاي مکانيکي ديگر در تماس است، ذرات و براده هاي فلزي ساييده شده را مي گيرد. اين ذرات به قدري کوچکند که به صورت معلق در روغن باقي مي مانند. همچنين مواد خارجي ديگري نيز وارد روغن مي شوند. با تشخيص و اندازه گيري اين ناخالصي ها، اطلاعاتي از نرخ سايش و مواد خارجي ديگر دريافت مي شود كه دريافت اين اطلاعات مي تواند در تبيين راههاي کاهش سايش و مواد خارجي تاثير گذار باشد.

 به طور کلي مي توان مواد خارجي موجود در داخل روغن را ميتوان به سه دسته تقسيم بندي نمود که عبارتند از:

    1- موادي که در اثر تغييرات فيزيکي و شيميايي روغن- از قبيل اکسيداسيون در روغن - به وجود مي آيند.

    2- مواد خارجي از قبيل ضديخ و سوخت و آب که وارد روغن مي شوند.

    3- مواد حاصل از سايش قطعات ماشين که وارد روغن مي شوند.

در آزمايش هاي آناليز روغن مقدار مواد حاصل از سايش محلهاي مختلف و منشأ مواد خارجي و آلودگي ها مشخص ميگردد.

 برخي سايشها مجاز و قابل پيش بيني هستند، اما وجود سايش هاي غيرمجاز مي تواند نشان دهنده مسئله اي باشد که عامل خرابي يکي از اجزاي اصلي دستگاه شود.  پيش بيني خرابي و اقدام تعميراتي در جهت رفع آن مي تواند در کاهش هزينه هاي تعمير، آسيب ها و خرابي ها، افزايش عمر ماشين و کاهش زمان صرف شده براي تعميرات نقش تعيين كننده اي ايفا ميكند.

ادامه دارد...

مقدمه :

     در دنياي شكسته شدن هر روزه قيمت ها، رقابت جهاني در بازار همواره سخت تر و فشرده تر ميگردد . در اين ميان شايد هيچ واحدي نقشي حساس تر از بخش نگهداري و تعميرات در افزايش و يا كاهش سودآوري يك موسسه توليدي نداشته باشد. يك شركت، به جاي كاهش مطلق هزينه ها مي بايست كه بر روي نتايج بلند مدت و پايدار تكيه كند. پيشرفت همزمان حجم توليد و كيفيت در كنار برقراري موازنه اي بين انواع روش هاي نگهداري، هزينه هاي توليد را به ميزان قابل ملاحظه اي تقليل خواهد داد. به همين دليل اصلِ «نگرش كوتاه مدت متضمن منافع بلند مدت نيست» سرلوحه فعاليت بسياري از موسسه ها و شركت هاي بزرگ و موفق جهاني قرار دارد.

     " آنالیز روغن" از خانواده برنامه های PdM يك برنامه اجرايي نگهداري و تعمیرات بر پايه مراقبت وضعيت شرايط روانكار است كه با تمركز بر وضعيت روانكار و انجام آزمايش هاي گوناگون در محل كار,  تجهيزات و آزمايشگاه هاي معتبر, آسيب ها و خسارت هاي وارده به ماشين آلات را به حداقل رسانده , موجب كاهش هزينه ها شده و به افزايش بهره وري و كيفيت فرآورده هاي توليد منجر خواهد شد.  

آزمایش خون – آنالیز روغن  : 

   یک پزشک حاذق با آزمایش خون بیمار خود اطلاعات گرانبهایی درباره نحوه عملکرد اعضاء و جوارح بدست آورده , درمی یابد که وضعیت قلب , کلیه ها , ششها و کبد بیمار چگونه بوده و با تجویز داروها و ارائه دستورات لازم اقدام به درمان و پیشگیری از بیماریهای خطرناک می نماید.

روانکار در یک دستگاه همانند خون در بدن انسان است و با همان پیچیدگیهایی که عملکرد خون در رساندن مواد مورد نیاز به قسمتهای مختلف بدن و جمع آوری مواد زائد میکند , روانکار نیز بسیاری از آلودگیها را از محیط عملکرد قطعات دور نموده و مواد مورد نیاز آنها را از قبیل مواد جلوگیری کننده از سایش , مواد مقاوم در برار فشارهای بالا , EP , مواد محافظت کننده در برابر خوردگی و غیره را در اختیار قطعات قرار می دهد.

از آنجائیکه تماس روغن با قطعات در حال کار در حد تماس مولکولی میباشد , انجام یک سری تستهای بخصوص بر روی روانکار مصرفی میتواند علاوه بر وضعیت کیفی خود روغن , اطلاعات ذیقیمتی در مورد سایر قطعات در تماس با روغن ارائه دهد و یک متخصص علم روانکاری با استفاده از این اطلاعات می تواند برنامه نگهداری و تعمیر مناسب را ارائه دهد.

آنالیز روغن – شکوفایی صنایع فولاد ژاپن :

    برنامه هاي آنالیز روغن موجب شكوفايي صنايع فولاد ژاپن شده است. در اوايل دهه 80، شركت فولاد ژاپن با اجراي برنامه آنالیز روغن بر روي 170 سيستم هيدروليك، پس از پنج سال به نتايج شگفت انگيزي، مانند 90 درصد كاهش خرابي پمپ، 75 درصد كاهش آلودگي در سيستم و 600 درصد افزايش عمر مفيد پمپ ها دست يافت. اين نتايج موجب ترغيب ساير شركت ها در ژاپن شد، به طوري كه شركت فولاد ناگويا به دنبال موفقيت اوليه در اجراي برنامه آنالیز روغن ، اين برنامه را در تمام كارخانه هاي خود و بر روي 9 هزار گيربكس، 102 هزار ياتاقان و 900 سيستم هيدروليك اجرا كرد و موفق به كاهش 50 درصدي خريد ياتاقان، 90 درصد تقليل آسيب هاي ناشي از روانكاري، 83 درصد مصرف كمتر روغن و 15 درصد كاهش در مصرف گريس شد.

آنالیز روغن – دسته بندی آزمایشها و نتایج :

انواع آزمایشات انجام شده بر روی روغنها را میتوان در پنج گروه کلی تقسیم بندی نمود :

1. مقدار و نوع فلزات موجود در روغن آزمایش شده :  مقدار و نوع فلزات موجود در روغن آزمایش شده , نشان دهنده میزان سایش قطعات مختلف مانند یاتاقانها میباشد و با تکرار آزمایش در فواصل زمانی معین میتوان زمان مناسب جهت تعویض یاتاقان را مشخص نموده و قبل از بروز خسارت برنامه تعمیر آنها را تدوین نمود. اندازه گيري تعداد ذرات جامد بر اساس استاندارد ISO 4406 و بر حسب تعداد در ميلي ليتر حجم روانكار انجام مي شود. بسته به اصول طراحي و كاركرد، تجهيزات گوناگوني براي شمارش ذرات وجود دارد. آماده سازي نمونه و روش نمونه برداري از شروط اصلي صحت و دقت برنامه آناليز روغن است.
2.  میزان اکسیداسیون روغن :  میزان اکسیداسیون روغن نشانه ای از میزان حرارت منتقل شده به قطعات مکانیکی و از آنجا به روغن می باشد و با رسم نمودار اکسیداسیون میتوان مقاطعی را که حرارت بیش از حد اعمال شده را مشخص و عیب یابی نمود.
3. مقدار آب موجود در روغن :  مقدار آب موجود در روغن نشانی از وضعیت عملکرد آببندها و سیلها میباشد.
4. میزان وجود ناخالصیهای محیطی در روغن  :  میزان وجود ناخالصیهای محیطی نحوه عملکرد فیلترها و هواکشها را نشان می دهد.
5. آزمایشات کیفی خود روغن :  نتایج آزمایشات کیفی خود روغن نیز وضعیت طول عمر روغن را نشان داده و میتوان با دقت زیاد زمان تعویض روغن را اعلام و برنامه نت را با آن تنظیم نمود . از مهمترین آزمایشات کیفی روغن میتوان به آزمايش RULER كه به معناي «تخمين عمر مفيد باقيمانده روغن» است اشاره نمود ، در این آزمایش با اندازه گيري مقدار تركيبات ضد اكسيداسيون و عدد اسيدي روغن، زمان تقريبي پايان يافتن عمر مفيد روانكار را تعيين مي گردد ، به اين مفهوم كه با افزايش عدد اسيدي يا TAN روغن، مسلماً از مقدار و كارآيي مواد افزودني با خاصيت ضداكسيداسيون كاسته مي شود و زماني فرا مي رسد كه ميزان ادتيوهاي ياد شده به قدري كاهش يافته است كه روغن كاملاً اسيدي و خورنده شده و ادامه فعاليت آن موجب آسيب هاي شديد به دستگاه خواهد شد. آزمایش ویسکوزیته یا گرانروی نیز از آزمایشات رایج در برنامه آنالیز روغن میباشد , در صورت كاهش ويسكوزيته، امكان تشكيل فيلم پايدار روانكار به حداقل مي رسد و بر اثر تماس فلز با فلز، سايش شديدي ايجاد گردیده كه نتيجه مستقيم آن، عمر كمتر دستگاه خواهد بود.

 سخن آخر ...    

بازکردن فایلی خاص بنام آنالیز روغن و در نظر گرفتن یک سری آزمایشات در زمان بهره برداری از دستگاهها باعث کاهش بسیاری از هزینه ها چه از نظر طول عمر قطعات و چه از لحاظ زمان بهینه تعویض روغن گردیده و مسئولان فنی کارخانجات را در جهت هرچه بهتر نگهداری و کارآمد کردن ماشین آلات یاری می نماید.